Hidrojen / Alternatif Enerji Nisan 2006
Petrol sirketlerinin 24 yil önce ‘hidrojen romantigi’ olarak lanse ettigi Prof. Dr. Nejat Veziroglu, Birlesmis Milletler’den (BM) destek alarak Istanbul’da hidrojen enerjisi üretim merkezi kuruyor. Fosil yakitlarin yerini hidrojenin alacagini belirten dünyaca ünlü bilim adami, yaklasik 200 ülkenin 2050-2060’da hidrojen kullanacagini öngörüyor.
Fosil yakitlarin tahtina hidrojen oturacak
Türkiye, anahtar rol oynayacak
Yil 1974. Birlesmis Milletler Uluslararasi Hidrojen Teknolojileri Merkezi (UNIDO-ICHET) Direktörü Prof. Dr. Nejat Veziroglu, katildigi Miami Enerji Konferansi’nda tarihi bir konusmaya imza atar. Veziroglu, fosil yakitlarin bir gün mutlak tükenecegini alternatif enerji kaynagi olarak hidrojenin kullanilacagini açiklar. Toplantida kizilca kiyamet kopar. Dev petrol sirketleri fikre siddetle karsi çikar. Veziroglu ise-tezinin dogrulugundan o kadar emindir ki ayni toplantinin çay molasinda 11 farkli ülkenin temsilcisiyle Milletlerarasi Hidrojen Enstitüsü Dernegi’ni kurar. Erk sahibi petrol sirketleri projenin fikir babasi Nejat Veziroglu’nun da içinde yer aldigi 11 kisiye “hidrojen romantikleri” adini takar. Sirketler bununla da yetinmez fikirle mücadele için bir konsorsiyum kurar. Petrol sirketlerinin konsorsiyumu yaklasik 24 yil hidrojen ile mücadele ederek üniversitelere raporlar hazirlatir. Ancak mücadelede zaman Veziroglu’nun lehine isler ve fosil yakitlarin tükenecegi bilimsel olarak kanitlanir. Veziroglu, su anda tüm petrol sirketlerinin hidrojen sirketi olmak için mücadele verdigini söylüyor. Irili ufakli tüm sirketler bu amaç için çalisirken Türkiye Petrolleri Arama Ortakligi da bu mücadeleye katilanlardan. Dünyada yaklasik 150 hidrojen dolum istasyonu bulunuyor. Hidrojen su an petrol ve dogal gazdan 3 misli pahali olmasina ragmen Toyota ve Honda gibi firmalar hidrojenli otomobil üretiyor. Hatta 2008’de itibaren hidrojenli otomobillerin satisa çikmasi gündemde. Veziroglu, hidrojenin benzinden yaklasik yüzde 50 daha verimli oldugunu aktariyor.
Sudan üretilecek
“Kaçinilmaz, alternatifi yok.Gelecek hidrojen çagi” diyen Veziroglu, 1860’dan sonra baslayan sanayi devrimi sonrasi insanoglunun önce odun, sonra kömür, petrol simdi de dogalgaz kullandigini ve yakitlarin ortalama 50-60 yilda bir degistigini hatirlatiyor. Hidrojen ise tüm bu arayislarin sonu anlamina geliyor. Sudan elde edilen hidrojenin bitmek gibi bir tehlikesi yok. Örnegin sudan islenerek elde edilen hidrojen otomobillerde kullanildiginda aracin egzozundan su çikacak. Hidrojenin kullanim alanlari sinirli degil, akliniza gele bilecek her sey hidrojenle çalisabiliyor.
Merkez Karadenizsahilinde kurulacak
Türkiye, kaçirdigi sanayi devriminin rövansini Veziroglu’nun inkar edilemez gayretleriyle alabilecek güçte. Birlesmis Milletler Sinai Kalkinma Örgütü’ne sundugu raporla Uluslararasi Hidrojen Teknolojileri Merkezi’nin (UNIDO-ICHET) Türkiye’de kurulmasini saglayan Veziroglu, Direkör sifatiyla merkezin basinda. Merkez, ABD’den Çin’e, Arjantin’den Afrika’ya hidrojen uygulamalarinin yönetimini sagliyor. Merkez, Istanbul’da geçici yerinde hizmet veriyor. Bir yandan da Ar-Ge çalismalari yürüten merkez, bir yandan dakampus için yer belirlemis. Çevre ve Orman Bakani Osman Pepe ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakani Hilmi Güler’in hidrojen merkezi için destek verdigini kaydeden Veziroglu gelismeleri paylasiyor: “Bir konferansimizi izleyen Çevre ve OrmanBakani Osman Pepe, ‘Istanbul’da çok yerlerimiz var begendiginiz yeri alin’ dedi. Bizde birçok yeri inceledik. Kurulacak merkez hidrojenle çalisacagi için Karadeniz rüzgarlarindan yararlanacagimiz bir yer bulduk. Zekeriya Köy’ün kuzeyinde Uzunyakoyu’nu begendik. Toplam alani 100 bin metrekare. Yeri 1 aya kadar resmen alarak ihaleye çikacagiz.” Merkezin ilk 5 yil finansmanini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanligi karsilayacak. Yer, bina, laboratuvarlar Türk Hükümeti’nin olacak. Birlesmis Milletler (BM), merkezin yürüttügü projeleri finans edecek. Veziroglu, bakanligin 5 yilda yaklasik 40 milyon dolar yatirim yapacagini öngörüyor. Merkez sayesinde dünyanin hidrojene geçisinde Türkiye’nin üs olacagina inanan dünyaca ünlü bilim adami, ülke olarak büyük kazanç saglayacagimizi düsünüyor. Veziroglu görüslerini paylasiyor: “Dünyada yaklasik 200 ülke hidrojen kullanacak. Hidrojenin dünyadaki tek merkezi Türkiye’de olacak. Ülke olarak büyük bilimsel ve ekonomik avantajlar saglayacagiz. Konuya iliskin uluslararasi toplantilar Istanbul’da düzenlenecek. Turizm açisindan da projelerin Istanbul’dan yürütülmesi prestij kazandiracaktir.” Birlesmis Milletler Hidrojen Enerjileri Teknolojileri Merkezi, tüm dünyayi hidrojen enerjisine geçirmek gayesiyle çalisacak.
Türe: Sanayiciler simdiyatirim yapin
Birlesmis Milletler Uluslararasi Hidrojen Teknolojileri Merkezi Program Direktörü Prof. Dr. Engin Türe ise, Türk sanayicilerine firsat kaçmadan yatirim yapin çagrisinda bulunuyor. Fosil yakitlarin yerini alacak olan hidrojenin akla gelebilecek her alanda kullanilacagini söyleyen Türe, “Su an pahali olabilir. Ancak ilk telefonda pahaliydi. Ama Nokia dünya devi oldu. Zaman varken geç kalmayin hidrojene yatirim yapin” çagrisinda bulundu. Hidrojenin günes, jeotermal, rüzgar, dalga gibi alternatif enerji kaynaklarindan elde edilebilecegini dile getiren Türe, Türkiye’nin cografi avantajini da kullanarak AB’ye hidrojen ihraç edebilecegini düsünüyor.
6 ay veya 1 yil içinde yatirim yapilmali
Sanayiciye seslenen Türe, hidrojen yakitinin veya ürününün fiyati yüksekken pazara girin uyarisinda bulunuyor. Ucuzlasin bakalim diyen sanayicinin zarar edecegini dile getiren Türe, “Henüz daha ayaga düsmedi. Bu ise simdi girmek lazim. Bundan 20 yil önce bir Türk sirketi cep telefonu pazarina girseydi. Çok sey degisirdi” diyor. Hidrojenin çok genis çapta ticari olmadigini ve kazanç saglamak isteyen kuruluslarin ancak bu dönemde yatirim karari almasi gerektigine dikkat çeken Türe, “Çok uzun degil 6 ay ile 1 yil içinde bu alana adim atin” uyarisini yapiyor. Hangi sektörde olursa olsun çalisilacak bir alan oldugunu söyleyen Türe, 3 bin dolara dahi hidrojen yatiriminin yapilabilecegini savunuyor.
Dünya petrol sirketleri temiz enerjiye yöneliyor. BP harflerini dahi degistirerek ismini ‘petrolden öte’ diyor. Onlar bunun farkindalar ve büyük yatirimlar yapiyorlar diyen Türe, halkin Türkiye’de kurulan merkezden yeterince faydalanamadigini düsünüyor. Özel sektörün sektöre sahip çikmasini isteyen Türe, aksi halde hidrojeni yine BP’den yine Shell’den almak zorunda kalacagimiza vurgu yapiyor. Merkezin kurulmasini Türkiye için sans olarak nitelendiren Türe, insanlara hidrojenin kullanildigi yerleri ve avantajlarini göstermek için projeler yürüttüklerini belirtiyor. Merkez su anda çesitli ülkelerde 12, Türkiye’de ise 6 ulusal projeye imza atiyor.
