ülke : kuzey afrika
Agustos 2003 
Kuzey Afrika kusaginda bir AB pazari ama;Fas’ta niçin olmayalim?
Kuzey
Afrika kusaginda bir AB pazari ama;Fas’ta niçin olmayalim?Türk
ihraç ürünlerine dis pazar arayisinda
iki zit konsept var gibi tartisilmakta.
Biri
gelismis ülke pazarlari için kendini gelistirmek, öbürü de
gelismemis ülke pazarlarina yogunlasmak. Tek tek ikisi de yanlis,
“ikisi birden tek bir dogru”!Türkiye küresel rekabette nereye
konumlanabilecektir? Bu sorunun kesin yatini önümüzdeki on yil içinde
ortaya çikacaktir. Bu konuda iki konsept çatismaktadir ve
ikisinin de güçlü argümanlari bulunmaktadir. Söyle özetlenebilir:
Bir görüs, Türkiye’nin, kendinden daha geri ülkelere, Afrika,
Asya, Ortadogu ve Avrasya pazarlarina açilmasini, ancak
buralarda “sansli” olabilecegini söylerken diger görüs, Türkiye’nin
bu kalite, bu katma deger üretim düzeyi ile dis pazar edinemeyecegini,
gelismemis ülke pazarlarinda bile gelismis ülkelerle yarisamayacagini,
yaraticiliga ve yenilikçilige dayali bir farklilasmaya yogunlasmasi
gerektigini ileri sürmektedir.
Fas
girebilecegimiz pazarlardandir. 1294 dolar kisi basina geliri, 30
milyon nüfusu vardir. Fransa, Almanya, Italya ve Ispanya basta
olmak üzere Avrupa ülkeleri pazari ellerine geçirmistir. Türkiye
açisindan Afrika ülkelerine
yapilacak ihracatta bir geçis noktasidir ve ihracatçilarimiz
açisindan giderek önem kazanmaktadir.
Bugünkü
ticaretimiz:
Fas
ile bugünkü ticaretimizde su ürünler temel olusturmaktadir.
Sattigimiz:
l Hububat ve Mamulleri
l Tekstil Elyafi
l Sebzeler,Meyvalar
l Haberlesme Araçlari
l Elektrikli Makina ve aksami
l Tekstil Lifleri
l Kauçuk ve Mamulleri
l Sanayi Makinalari
l Çimento
l Plastikten Mamuller
l Metallerden Nihai Ürünler
l Enerji Üreten Makinalar
l Uçucu Yaglar
l Tütün ve Mamulleri
l Çesitli Mamul Esya
l Sanayi Makinalari
l Bitkisel Yaglar
Satin
aldigimiz
l Odun Hamuru
l Anorganik Kimyasallar
l Demir Disi Metaller
l Mineral Maddeler
l Elektrikli Makina ve aksami
l Kauçuk ve Mamulleri
l Ayakkabilar
l Metal Disi Mineral
l Hazir Deriler
l Sihhi Tesisat
l Gübreler
(Kaynak:
DTM Anlasmalar Gn. Müdürlügü)
Yeni
imkanlar var:
Ülkemiz
ihracatçilarinin Fas piyasasinda pazar payi elde edebilmeleri ve
kendilerine is imkani yaratabilmeleri halihazirda bu piyasada yerlesik
rakiplere ragmen uygun fiyatli ve kaliteli, Türk ürünlerinin
etkin tanitiminin gerçeklestirilmesi ile mümkün olabilecektir.
Su ekonomik alanlarda imkanlar vardir:
Ticari
Imkanlar
l Su kaynaklari ekipmanlari
l Mimari, insaat, mühendislik
hizmetleri
l Elektrikli güç sistemleri
l Madencilik sanayi ekipmanlari
l Telekomünikasyon ekipmanlari
l Çevre kirliligi kontrol ekipmanlari
l Gida isleme ve paketleme
ekipmanlari
l
Tibbi teçhizat
l Tarimsal makinalar
l Havalandirma ve sogutma ekipmanlari
Tarimsal
ürünler:
l Misir yemi
l Bugday
l Bitkisel yaglar
l Mum yagi
l Pamuk
Eximbank
Kredileri:
Fas’a
yapilacak ihracata Eximbank’in aracilik etmekte oldugu Islam
Kalkinma Bankasi bünyesindeki finansman programlarindan “Orta
Vadeli Ticaretin Finansmani Fonu” ve Eximbank kisa vadeli ihracat
kredi sigortasi programi kapsaminda finansman destegi saglanmaktadir.
Piyasa
bilgileri:
Ülkenin
resmi dili Arapça ama is iliskilerinde güneyde Fransizca Kuzeyde
Ispanyolca ve Fransizca konusulmaktadir. Devlet memurlarinin çogunlugu
da Fransizca kullanmaktadir. Ingilizce giderek yayginlasmaktadir.
Fas
parasi Dirhem henüz tam konvertibl degildir. Fas Merkez Bankasi
Dirhem’in degerini Avrupa paralarindan olusmus bir sepete göre
belirlemektedir. Ülkede
altyapi, egitim, saglik ve savunma yatirimlarina öncelik
verilmektedir. Kurulmakta olan ikinci GSM sebekesinin lisansi Kral
II. Hasan için kurulan bir vakfa verilmistir. Ülkede etkin bir tanitimi
gerçeklestirebilecek yeterli basin yayin araci bulunmaktadir.
Sinema ve televizyonlara Fransizca olmak kaydiyla kisa süreli
reklam filmi vermek mümkündür.
Is
yazismalari ve ticari materyalin Fransizca olmasi gerekmektedir.
Ülkede Metrik Sistem kullanilmaktadir. Yaklasik 50 000 kisinin
internet kullandigi bilinmektedir. E-ticaret henüz kurulmamistir.
Yeni ihracatçilarin 90 gün vadeli gayri kabili rucu ya da teyitli
akreditif kullanmalari tavsiye edilmektedir. Kredili satis bu ülkede
satis yapabilmenin en önemli kosullarindan birisidir.
Ticari
örnekler, aksine bir durum söz konusu olmadigi sürece gümrükten
muaftir. Limandaki ilk 5 günlük bekleme için herhangi bir ücret
alinmamaktadir. Bu tarihten sonra yükün durumuna göre bir
ücret alinmaktadir. Gümrükten geçmemis ve 60 gün içinde
teslim alinmamis mallar açik artirma ile satilmaktadir. 6 ay için
re-export edilen ürünler geçici kabul ile ithal edilebilirler. Bu
gibi durumlarda gümrük vergisi yerine banka garantisi kabul
edilmektedir. Tangier’de bulunan serbest ticaret bölgesine gümrükten
muaf ithalat yapilabilmektedir. Casablanca
ülkedeki ticaret ve dagitim merkezidir. Ithalatin büyük bölümü
Casablanca’dan yapilmaktadir. Ithalatçilar genellikle endüstri
ve sektörler açisindan uzmanlasmistir.
Sayet
Fas’ta bir temsilci ile çalisilmak isteniyorsa bu kisilerle
direkt olarak temasa geçmekte fayda görülmekte ayrica irtibatta
bulunulan kisiler sik sik ziyaret edilmelidir. Piyasanin ziyaret
edilmesi kaçinilmaz bir kuraldir. Firmalarin, öncelikle ürünlerinin
hangi kurallar ile ithal edildiklerini ögrenmeleri gerekmektedir. Bu
konuda güvenilir bir referans kaynagi su adrestir: Kompass-Maroc,
51 Boulvard d’Anfa, Casablanca 01 Tel:00 212 2 268 538/265 943 Fax:00
212 2 266 056
Fas
Avrupa Birligi ile 1996 yilinda bir Ortaklik Anlasmasi imzalamis
ve bu Anlasma 1 Mart 2000 tarihinde yürürlüge girmistir.
Fas’ta üretilmeyen endüstriyel ürünler üzerindeki tarifeler 4 yil
içinde sifirlanacak, ülkede üretilmekte olan ürünlere iliskin
tarifeler 2-3 yil içinde yillik %10 olmak üzere giderek azaltilacak
ve AB ile Fas arasindaki tam gümrük birligi 2012 yilinda
tamamlanacaktir. Ek
vergiler; %2,5 ila %35 arasinda degisen gümrük vergilerine ek
olarak ithalatta %15 oraninda cif deger harci ve %0,25 maliye disi
ithalat vergisi uygulanmaktadir. Tüm bunlarin toplam degeri Katma
Deger vergine tabi olmaktadir. KDV oranlari %7 ila %20 arasinda degismektedir.
Standart oran %20 olmakla birlikte gaz, elektrik, su, ilaçlar ve diger
temel ihtiyaç maddeleri %7’lik azaltilmis orandan yararlanmaktadir.
%14’lük KDV orani ise çay, kahve satislarina, banka ve kredi islemleri,
insaat, ulastirma ve otelcilik hizmetlerine uygulanmaktadir.
KDV’nin yanisira aralarinda alkollü ve alkolsüz içecekler, seker
ve margarin bulunan çok sayidaki ürüne iç tüketim vergisi
uygulanmaktadir. Türkiye’den seyahat edenlere vize uygulamasi
yoktur.
Faydali
Adresler:
MINISTRY
OF FOREIGN AFFAIRS AND
COOPERATION
Avenue
Roosvelt
10 000 Rabat, Morocco
Tel: 212-776 21 65/76 28 41
Fax:
212-776 46 79
MINISTRY
OF FINANCE & FOREIGN
INVESTMENT
Quartier
Administratif
Rabat, Morocco
Tel: 212-776 09 43
Fax: 212-776 40 81
MINISTRY
OF TRADE, INDUSTRY AND
HANDICRAFTS
Quartier des Ministeres
Rabat-Chellah, Morocco
Tel: 212-776 18 70
Fax:
212-776 01 92
MINISTRY
OF EXTERNAL TRADE
63,
Avenue Moulay Youssef
10 000 Rabat, Morocco
Tel: 212-770 33 63
Fax:
212-773 50 23
MOROCCAN
TRADE AND INDUSTRY CHAMBERFEDERATION (FCCIM)
-FAS TICARET VE SANAYI ODALARI FEDERASYONU-
6, rue Arfoud Hassan,
Rabat,Morocco
Tel: 212- 7 76 70 51
Fax:
212-7 76 70 76
KIMLIK
Resmi adi: Magrib Kralligi
Baskenti: Rabat (Nüfusu: 1.000.000)
Önemli
sehirleri: Kazablanka, Fas, Merakes, Meknes, Ucda, Tanca, Tatvan, Agâdir,
el-Cedide, Kenitra,.
Yüzölçümü:
724.730 km2.
Nüfusu: 32.000.000
Nüfus artis hizi: % 2.2
Etnik yapi: % 55 Arap, % 34 Berberi, % 10 Moor
Dil: Resmi dil Arapça’dir. Ticari dil Fransizca yaygin.
Din: Resmi din Islâm
Yönetim:
Krallikilanmisti. Bu kapsamda TIAD Yönetim Kurulu, son
toplantisinda konunun hukuki platformda
çözümlenmesi yönünde karar
aldi.tirerek temizlenebiliyor.
MOBILINK’ten
Biletix
Concert Line
Mobil
teknoloji kullanarak bilgi ve eglence iletisim servisleri sunan
Mobilink, Biletix ile yapmis oldugu
isbirligi çerçevesinde Biletix Concert Line servisini yasama
geçirdi. Biletix
Concert Line cep telefonu
kullanilicilarina sesli olarak uygulanan
servis ile konserlerden
habersiz kalmayacaksiniz
Bu
yeni sistemde Turkcell ve Hazir Kart kullanicisi müzikseverler,
*333*1234 numarasini
arayarak haftanin konser bilgilerine ulasabiliyor.Mezun.com üyelerine
egitim bursu
Mezun.com
2003-2004 ögretim yilinda toplam 50 üyesine Virgina International
Universitey ve Campesville University’de
MBA, MMIS, lisans, ön lisans, sertifika ve dil kursu bursu
veriyor. Bas vuruda
bulunan ögrencilerin istedikleri okulun kriterle
Ikili
Ticaret -1.000 USD-
Yillar
Ihracat Ithalat
Hacim
Denge
1995
67.269 52.476
119.745
14.793
1996
52.290 82.116
134.406 -29.826
1997
51.905 52.597
104.502 -692
1998
99,427 46,896
146.323 52.531
1999
90.444 44.469
134.913 45.975
Kaynak:
DTM Anlasmalar Gn. Müdürlügü)
