Makine, otomotiv, gıda, tekstil, otomasyon, kozmetik, mobilya ve finans gibi çeşitli sektörlerden 16 firmadan temsilcilerin yer aldığı heyet, Sidney ve Melbourne’de Avustralya merkezli 140 firma ile 210 ikili iş görüşmesi gerçekleştirdi. Heyete başkanlık eden TİM Başkanvekili Ahmet Güleç, şu bilgileri verdi: “2024’te Avustralya’ya yaklaşık 1.1 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdik. Böylece Avustralya’ya yıllık ihracatta ilk kez 1 milyar dolar sınırını aşmış olduk. Aynı yıl Avustralya’dan ithalatımız ise 1 milyar 150 milyon dolar düzeyindeydi. 2025’in ilk yarısında ihracatımız, yaklaşık yüzde 9 düşüşle 487 milyon dolara, ithalatımız ise yüzde 54 azalarak 320.6 milyon dolara geriledi. Avustralya, Ticaret Bakanlığımızın ‘Uzak Ülkeler Stratejisi’ kapsamında belirlediği ülkeler arasında yer alıyor. Avustralya’da özellikle makine, otomotiv, gıda, tekstil, mobilya başta olmak için birçok sektörümüz için ihracat potansiyeli olduğunu gösterdi. Biz bu potansiyeli en iyi şekilde değerlendirerek dünyanın en büyük 10 ekonomisinden biri olan Avustralya’ya ihracatımızı orta vadede 2 milyar dolara çıkarmayı hedefliyoruz.”

2024’te 19.3 milyar dolar olan ticaret hacmimizle açıkça görülmektedir. İspanya, AB içindeki dördüncü büyük ticaret ortağımız olmuştur. 2024’te Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan ile İspanya Başbakanı, beş yıllık bir sürede 25 milyar dolar ticaret hacmine ulaşma hedefi koymuştur. Gümrük Birliği’nin modernizasyonu, Türkiye ile AB arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilere önemli katkılar sağlayacaktır” dedi. İspanya Krallığı Ekonomi, Ticaret ve İşletmeler Bakanı Carlos Cuerpo, “Şirketlerimiz Türkiye'ye güveniyor. Bu toplantıya katılan altyapı, inşaat, savunma, enerji, ulaşım gibi sektörlerdeki şirketlerden bunu defalarca duydum. Hepsi burada olmaktan memnun ve Türk ekonomisine yatırım yapmaya devam etmeyi bekliyorlar” diye konuştu. DEİK Başkanı Nail Olpak, savunma sanayi işbirliğinin daha da artırabilecek yükselen bir sektör olduğunu söyledi. DEİK/Türkiye-İspanya İş Konseyi Başkanı Ebru Özdemir, sağlık ve savunma sanayinin umut verici yeni işbirliği fırsatları sunduğunu belirtti. İspanya-Türkiye İş Konseyi’ni temsilen Garanti BBVA CEO’su Mahmut Akten, “Bu ortaklığı daha da yukarılara taşımak için büyük bir potansiyel mevcuttur. Özellikle yenilenebilir enerji, altyapı, turizm ve dijital dönüşüm gibi alanlarda” değerlendirmesini yaptı.

PDAC kapsamında, ‘Türkiye’nin Madencilik Potansiyeli: Yatırım ve Stratejik Kalkınma’ temalı Türkiye oturumu düzenlendi. Toronto Başkonsolosluğu ev sahipliğinde ve DEİK organizasyonuyla Türkiye-Kanada İş Dünyası Resepsiyonu ve Kanada’nın önde gelen finansal kuruluşlardan biri olan Canadian Securities Exchange (CSE) yetkilileri ile gerçekleştirilen toplantı madencilik, enerji ve üçüncü ülkelerde iş birliklerine yönelik görüş alışverişinde bulunuldu. DEİK/Türkiye-Kanada İş Konseyi Başkanı Mehmet Yılmaz, “Türkiye ve Kanada arasındaki ticaret hacmi son yıllarda istikrarlı bir artış gösteriyor ve 2024 yılı itibarıyla 3 milyar dolar seviyesine ulaşmış durumda. Ancak iki ülkenin ekonomik potansiyeli ve birbirini tamamlayıcı sektör dinamikleri göz önüne alındığında, mevcut rakamların çok daha ileri taşınması mümkün. Bu noktada madencilik, sahip olduğu yüksek katma değer ve tedarik zincirinin tüm aşamalarında yarattığı ekonomik katkı ile hem Türkiye’nin hem de Kanada’nın sürdürülebilir kalkınma hedeflerinde kritik bir rol oynuyor” açıklamasını yaptı.

TAİK bünyesinde yer alan Teksas Komitesi ile yeni karşı kanat kuruluşu GHP arasında ticari ve ekonomik işbirliklerini daha da geliştirmek amacıyla TAİK Başkanı Murat Özyeğin ve GHP İcra Kurulu Başkanı Steve Kean tarafından bir Mutabakat Zaptı (MoU) imzalandı. Bakan Bayraktar, “Türkiye ve ABD, enerji alanında stratejik işbirliğini güçlendirme konusunda önemli bir potansiyele sahiptir. Özellikle LNG ticaretimizdeki artış, yenilenebilir enerji yatırımları ve teknoloji odaklı projeler, iki ülke arasındaki ortaklığı yeni bir seviyeye taşımaktadır” dedi. Özyeğin, “Türkiye ve ABD arasındaki ticaretin gelişimi için kararlılıkla çalışıyoruz. 100 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefini gerçekleştirmek adına eyalet bazlı komiteler kurarak, Türk şirketlerinin ABD pazarında daha etkin olmasını destekliyoruz” diye konuştu.

DEİK/Türkiye-Azerbaycan İş Konseyi Başkanı Selçuk Akat, Türkiye-Azerbaycan ikili ticaret hacminin 2024 yılı sonunda 5 milyar dolar seviyesine yaklaştığını belirterek, “Türkiye-Azerbaycan ticaretinde, 2023’te ihracatımız 2.7 milyar dolarken, 2024’te 3 milyar doları geçti. Türkiye’nin Azerbaycan’a ithalatı ise; 2023’te 1.4 milyar dolar, 2024’te 1.8 milyar dolar oldu” diyor. Türkiye’nin Azerbaycan’a ihracatında başlıca ürün gruplarında; makinalar, mekanik cihazlar ve aletler, elektrikli makina ve cihazlar, motorlu kara taşıtları, plastikler ve mamulleri, demir veya çelikten eşyalar, giyim eşyası ve aksesuarları, mobilyalar, aydınlatma cihazları, prefabrik yapılar, optik, fotoğraf, ölçü, tıbbi alet ve cihazlar, temizlik maddeleri, kimyasal maddelerin öne çıktığını aktaran Akat, Türkiye’nin Azerbaycan’dan ithalatında başlıca ürün gruplarında; mineral yakıtlar, yağlar, alüminyum ve alüminyumdan eşyalar, pamuk, pamuk ipliği ve pamuklu mensucat, plastikler ve mamulleri, demir ve çelik, organik kimyasallar, gübreler, bakır ve bakırdan eşyalar, kurşun ve kurşundan eşyalar, ham postlar, deriler ve köselelerin yer aldığını belirtiyor.
“Zengezur Koridoru’nun açılması iki ülke arasında ticaret hacmini artıracak”: Selçuk Akat, Türkiye-Azerbaycan Tercihli Ticaret Anlaşması ile Azerbaycan tarafından Türkiye’ye; bazı aroma verici maddeler, plastik şişeler ve mataralar, ahşap ürünleri, kağıt ve kartondan eşyalar, bakır teller, çamaşır makineleri, bazı ambalajlama makineleri, monitörler ve ekranlar gibi video kaydedici veya çoğaltıcı içeren cihazlar ve motorlu taşıtların bazı aksam parçalarında %33 ile %100 arasında değişen oranlarda gümrük vergilerinde yapılacak indirimlerle ilave pazar giriş imkanı, Türkiye tarafından ise Azerbaycan’a dut ve ayva, bazı içecekler, şarap, bir kısım demir-çelik ürünleri, ambalaj malzemeleri, alüminyum gibi ürünlerde ilave pazara giriş imkânı tanıdığını kaydediyor. Akat, iki ülke arasında bu anlaşmanın kapsamının genişletilmesi gerektiğine dikkat çekiyor: “İki ülke arasında ulaşım imkanlarının genişletilmesi; bu amaçla Zengezur Koridoru’nun açılması iki ülke arasında ticaret hacminin daha da artması için faydalı olacaktır. İki ülke arasında BTC ve TANAP Boru Hatları, BTK Demiryolu gibi yeni stratejik projelerin geliştirilmesi ticaret hacmi üzerinden çarpan etkisi yaratacaktır. E-ticaretin kolaylaştırılması da önümüzdeki dönem için etkili olacaktır.”
İki ülkenin karşılıklı yatırımları: Selçuk Akat, Türkiye’de yaklaşık 5800 şirketin Azerbaycan’a yaklaşık 12 milyar dolar düzeyinde yatırım gerçekleştirdiğini ifade ediyor: “Azerbaycan, Türk şirketlerinin Hollanda’dan sonra en çok yatırım yaptığı ikinci ülkedir. Petrol dışı sahalarda Azerbaycan’a en fazla yatırım yapan ülke Türkiye’dir. Azerbaycan ‘Made in Azerbaijan’ programı ve 7 farklı özel tasarım sanayi ve teknoloji parkında üretim imkânıyla yeni bir petrol ve doğal gaz dışı alanlarda üretim imkânı sunuyor. Azerbaycan’ın Türkiye’deki yatırımları 20 milyar dolara ulaştı, Türkiye’de 2949 Azerbaycan sermayeli şirket kuruldu. Azerbaycan Türkiye’de stratejik yatırımlar yaptı. Bu yatırımların önemli bir kısmı enerji sektöründe yoğunlaşıyor. Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi (SOCAR) tarafından Petkim Petrokimya Holding A.Ş.’nin (PETKİM) çoğunluk hisselerini satın alındı. SOCAR ayrıca 6.3 milyar dolar yatırımla 2018’de açılışı yapılmış Star Rafinerisi yıllık 10 milyon ton rafinaj kapasitesiyle Türkiye pazarındaki petrol ürünleri talebinin büyük kısmını karşılamayı hedefliyor. Yatırımın tamamlanması sonrası bu tutarın yaklaşık 20 milyar dolar bulacağı tahmin ediliyor.”
Karşılıklı yatırımların artması için: Selçuk Akat, DEİK/Türkiye-Azerbaycan İş Konseyi olarak, Azerbaycan’da İhracatın ve Yatırımların Teşviki Fonu (AZPROMO) ve Sahipkarlar (İşverenler) Konfederasyonu (ASK) ile karşılıklı yatırımların artması için çalıştıklarını vurguluyor: “Türkiye ve Azerbaycan olarak iki devlet, tek millet ve tek ekonomi olma yolunda stratejik adımlarla ilerliyoruz. Türkiye ve Azerbaycanlı şirketlerin iş birliği yaparak, oluşan yeni jeopolitik denklemi ve Karabağ’daki yatırım potansiyelini en verimli şekilde değerlendirip aynı milletin kurduğu iki devleti tek ekonomi haline getireceğiz. İş Konseyimiz teşebbüsüyle Türkiye-Azerbaycan-Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kadın Girişimciler İş Forumu’nun ilkini 2023’te İstanbul’da, ikincisini ise 2024’te Lefkoşa’da üç ülkenin önde gelen iş kadınlarının katılımlarıyla gerçekleştirdik. İş Konseyi olarak, Azerbaycan’ın petrol ve doğalgaza bağımlı ekonomiden sanayisini çeşitlendirerek sürdürülebilir kalkınma patikasında ilerlemesi için her türlü deneyimimizi paylaşıyoruz. Sayın Cumhurbaşkanlarımızın belirlediği 15 milyar dolar hedefini yakalamak için karşılıklı adımlar atmaya devam ediyoruz.”

Geçen yıl ticaret hacmi yaklaşık 2.9 milyar dolar olarak gerçekleşmiş ve neredeyse 2.5 katlık etkileyici bir büyüme göstermiştir. Türk şirketleri Tataristan’a yaklaşık 2 milyar dolar yatırım yaptı” diye konuştu. Forum kapsamında uluslararası işbirliğin güçlendirmek amacıyla BRICS+ Ülkeleri Şehirler ve Belediyeler Birliği Mimarlık ve Kentsel Gelişim Komitesi'nin ilk toplantısı da düzenlendi. Toplantıya 23 ülkeden 11 bin kişi katıldı. İnşaat ve mimarlık alanında lider konumdaki Türkiye forumda büyük çapta temsil edildi.

Foto: Tataristan

Pakistan'da kamu kesimi ve özel sektörden 50'yi aşkın firmanın faaliyet gösterdiğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, “2 milyar doları aşan Türk yatırımının bulunduğu Pakistan'la yatırımların daha da artırılmasını temenni ediyoruz. Bu vesileyle kapsamlı yatırım teşvikleri sunan ülkemize Pakistanlı firmaları da davet ediyoruz” dedi. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ziyaret kapsamında anlaşma ve iyi niyet belgelerinin imzalandığını aktaran Şerif, anlaşmaların kelimelerden fiiliyata geçirmektir olduğunu söyledi.

Bugün Türk ve Endonezyalı firmalar arasında imzalanan protokoller, başta savunma sanayii, müteahhitlik ve enerji olmak üzere Endonezya ile olan ekonomik ve stratejik ilişkilerimizin daha ileri boyutlara taşınmasına vesile olacaktır” açıklamasını yaptı. DEİK Başkanı Nail Olpak, “Aramızdaki ekonomik ilişkilerin farklı sektörlere ve boyutlara yayılması, ticaretten yatırımlara ve ikili işbirliklerine kadar çeşitlenerek devam etmesi çok önemli” dedi. Endonezya Ticaret ve Sanayi Odası (KADIN) Başkanı Anindya Bakrie Endonezya’nın, ASEAN pazarına giriş noktası olduğunu belirtti.

Ziyaret kapsamında DEİK'in organizasyonunda düzenlenen İş Forumları’nda Cumhurbaşkanı Erdoğan: “Malezya, 2023’te asean ülkeleri arasında Türkiye'ye en fazla yatırım yapan ikinci ülke olmuştur” dedi. Malezya Başbakanı Enver İbrahim, Malezya ve Türkiye'nin ekonomi ve ticaret alanında çok büyük potansiyele sahip olduğunu belirtti. DEİK Başkanı Nail Olpak, “Karşılıklı ticaretimiz 5 milyar dolar seviyesine ulaştı ve Cumhurbaşkanımız’ın ifade ettiği, bu hacmi 10 milyar dolara yükseltilmesi için her iki ülkenin iş dünyası temsilcileri olarak daha çok çalışacağız” diye konuştu.

Ticari ilişkilerimizin temelini de iki ülkenin çok uzun süre önce yaptığı Serbest Ticaret Anlaşması oluşturmaktadır. İki taraf beklentilerini, taleplerini ortaya koyarak ümit ediyoruz ki yakın vadede güncellenmiş yeni bir Serbest Ticaret Anlaşması’nı (STA) imzalamak nasip olacaktır” diye konuştu. Kuzey Makedonya Dışişleri ve Dış Ticaret Bakanı Timço Mucunski, iki ülke arasındaki ticaret hacminin yukarı yönlü ilerleme kaydettiğini ve 1 milyar dolarlık eşiğin aşılacağının öngörüldüğünü söyledi. Kuzey Makedonya Ekonomi ve Çalışma Bakanı Besar Durmişi, “Kuzey Makedonya’daki toplam yatırımlar 2 milyar Euro’yu buluyor. Türk yatırımcılar, ülkemizdeki yabancı yatırımların %38’inde pay sahibi” dedi. DEİK Başkanı Nail Olpak, “Kırsal bölgelerdeki okullar için 30 beden eğitimi tesisinin inşası ve ekipman temini konusunda, müteahhitlik alanında kendini kanıtlamış ve Kuzey Makedonya’da bugüne kadar yaklaşık 2 milyar dolar değerinde 45 proje üstlenmiş Türk müteahhitlerimizle buradaki dostlarımızın iş birliği yapmaları büyük avantajlar sağlayacaktır” değerlendirmesinde bulundu. Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) Başkanı Erdal Eren, müteahhitlik hizmetlerinin Türkiye’nin özellikle son 50 yıldır rekabet gücü yüksek ve dünya çapında üne sahip başlıca faaliyet alanlarından biri olduğunu belirtti. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkan Yardımcısı Tamer Kıran şunları kaydetti: “AB katılım sürecinde gereken reformların gerçekleştirilmesi, Kuzey Makedonya ekonomisini daha da güçlendirecek, rekabet gücünü artıracak ve halkın refah düzeyinin gelişmesine katkı sağlayacaktır.”

Etkinliğe; Senegal Cumhurbaşkanı Bassirou Diomaye Faye, T.C. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, DEİK Başkanı Nail Olpak, Senegal Ulusal İşverenler Konseyi (CNP) Başkanı Baidy Agne, APIX Genel Müdürü Bakary Sega Bathily, KOSGEB Başkanı Ahmet Serdar İbrahimcioğlu, ADEPME Genel Müdürü Mariye Rose Faye, Senegalli Yatırımcılar Derneği Başkanı Pierre Atepa Goudiaby, Senegal Türkiye İş Birliğini Güçlendirenler Derneği Başkanı Momar Diouf ile 2 ülkeden 500’e yakın iş insanı katıldı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, Türkiye ile Senegal arasındaki ticaret hacmini büyütmeye kararlı olduklarını, orta vadede 1 milyar dolar seviyesine ulaştırma hedefine çok kısa bir zamanda ulaşabileceğine inandıklarını vurguladı: “İki ülke arasında imzalanmış; ancak halen yürürlüğe girmemiş olan Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi (ÇVÖ) Anlaşması onay sürecinin bir an önce tamamlanarak yürürlüğe girmesini temenni ediyoruz.”
Senegal Cumhurbaşkanı Faye, “Senegal, Türk yatırımcılara hem güvenli iş ortamı hem de ticari geleceğiyle ciddi fırsatlar sunuyor. Batı Afrika’da 300 milyonluk bir nüfusa ulaşmak için önemli bir kapı vazifesi görüyor. 2050’de Batı Afrika nüfusu 1 milyara ulaşacak. Senegal’in 2050 vizyonu kapsamındaki dönüşümünde Türk iş dünyasının yer almasını arzu ediyoruz” dedi. Başkan Olpak, 2 ülke arasındaki 450 milyon dolar olan ticaret hacmini 1 milyar dolara taşımayı hedeflediklerini paylaştı: “Senegal’in 2050 vizyonu, Afrika pazarında ve küresel ölçekte rekabetçi bir ekonomi olmayı amaçlıyor ve tabii ki yatırım imkanları sunuyor. Türk özel sektörü olarak, bu süreçte birlikte iş yapmaya hazır olduğumuzu ifade ettik.”  Başkan Agne, şunları kaydetti: “Türk şirketleri, Senegalli gençlere staj imkanı vererek ve istihdam fırsatı sunarak ciddi bir bilgi aktarımında bulunabilirler. Ülkelerimiz arasında ortak şirketler kurabiliriz. Böylece ihracatla yatırım hacmimizi güçlendirerek, yetkinlik transferi yaparak birlikte çalışabiliriz.” 

Toplantıda, ‘DEİK-Keidanren Ortak Bildirisi’ ve   ‘Çalık Enerji-Japon Uluslararası İşbirliği Bankası(JBIC) Mutabakat Zaptı’ imzalandı. Tuzcu, “Müzakereleri devam eden Türkiye-Japonya Ekonomik Ortaklık Anlaşması’nın ülkelerimiz arasındaki ticari ilişkilerin daha dengeli bir şekilde geliştirilmesi adına temel bir görev ifa etmesi gerektiğini düşünüyorum” diye konuştu. Kozuki, “Enerji, karbonsuzlaştırma, temiz enerji gibi alanlarda ortak yatırımlara ilgi duyuyoruz” dedi. Çonkar, “Japon şirketler, ülkemizin enerji sektöründe geçmişten bugüne faaliyetlerini başarıyla sürdürüyor. Oldukça dinamik bir alan olan enerji sektöründe, karşımıza her gün yeni fırsatlar ve birlikte çalışabileceğimiz yeni alanlar çıkıyor” açıklamasını yaptı. Olpak “İşbirliğimizi, denizaşırı işbirlikleri ve küresel ortaklıklarla daha da ilerletmeliyiz” değerlendirmesinde bulundu. Mitsuoka, Türkiye’deki Japon şirketlerin yeni yatırımlar için ilgili olduğunu gördüklerini söyledi. Çalık, “Japon dostlarımızı Türkiye’ye daha fazla yatırıma davet ediyoruz” davetinde bulundu.