Faktoring ve leasing sektörünün uzun zamandır beklediği Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu Kasım 2012’de çıkarıldı. Kanun ile faktoring ve leasing ‘bağımsız’ bir sektör kimliğine büründü.

Yasanın kabulünü takiben görüşlerini aldığımız Faktoring Derneği Başkanı Zafer Ataman şöyle konuştu: “Faktoring, ülkemizde genç bir sektör olmasına rağmen, 2011 yılında 71 milyar TL ciroya ulaşarak Türkiye ticaretinin yaklaşık yüzde 6’sına aracılık etti. Dünyada 70 ülke içinde on dördüncü, Avrupa’da ise dokuzuncu sırada yer aldı.” Ataman, ‘İhracat Faktoringi’ hizmeti verilen 70 ülke içinde Türkiye’nin yüzde 18’lik payla muhabirli ihracat sıralamasında Çin’den sonra ikinci sırada yer aldığını da belirterek, “2012’nin üçüncü çeyreğine baktığımızda ise  aktif büyüklükte yüzde 7, ciroda ise yüzde 2 büyüyerek 54 milyar TL ciroya ulaştığını ve reel sektöre 15 milyar TL’ye yakın kaynak yarattığını söyleyebilirim” dedi.

Ataman, ayrıca dünyadaki iki büyük faktoring organizasyonunun (Factors Chain International ve International Factors Group) yönetim kurulunda Türk faktoring sektöründen seçilen yöneticiler bulunduğunu hatırlatarak,  dünya faktoring sektörüne yön verildiğini aktardı. Ataman şu değerlendirmeyi yaptı:

“Bunlar sektörümüzün kendine özel bir kanunu yokken kazandığı başarılar. Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun sektör için bir kaldıraç etkisi yaratacağına ve sektörün gelişim ivmesinin daha da artacağına inanıyoruz. Faktoring Derneği olarak, Türk ekonomisinin bel kemiğini oluşturan KOBİ’lerin desteklenmesinde ‘finansman çözüm merkezi’ olarak tanımladığımız faktoringin özel bir kanuna sahip olması için yürüttüğümüz çalışmalarda bize destek olan tüm sosyal paydaşlarımıza teşekkür ediyorum.”

Finansal kiralamada yeni açılımlar

Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun Finansal Kiralama Şirketleri ve işlemlerine ilişkin getirdiği yeni düzenlemeleri Finansal Kiralama Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Bülent Taşar şöyle özetledi:

“Kanun’un:

a) 5 inci maddesinde, şirketlerin hukuki yapıları düzenlenmekte ve şirketlerin anonim şirket şeklinde kurulmaları,

b) 4 üncü maddesinde, şirketlerin kurulmadan önce BDDK (Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu)’dan ön izin almak zorunda oldukları,

c)5 inci maddesinde ödenmiş sermayenin en az 20 milyon TL (yaklaşık 11 milyon USD) olacağı,

d) 7 inci maddesinde, kuruluş izni alarak kurulan şirketlerin BDDK’dan ayrıca faaliyet izni almaları gerektiği, hükme bağlanmıştır.”

Yeni yeni ürünler yolda

Taşar yeni kanunla finansal kiralama şirketlerinin şimdiye kadar sunduklarından farklı ürünlere yönelme imkanı elde ettiklerini belirterek şunları söyledi:

“1-Kanunun 2 inci maddesi ve 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile leasing şirketlerine (satın alma ve finansal kiralama dışındaki tüm seçenek çözümler) ‘operating leasing’  işlemleri de yapabilme hakkı verilmiştir. Düzenleme global şirketlerin Türk Leasing sektörüne ilgisini artıracaktır.

“2-Kanunun 18 inci maddesinde kiracıdan satın alınan malın finansal kiralama sözleşmesine konu olabileceği belirtilerek sale&leaseback türü işlemlerin yapılabileceği belirtilmiştir.

“3-Kanunun 19 uncu maddesi ile bilgisayar yazılımlarının  çoğaltılmış nüshaları  leasinge konu sayılmıştır.“

4- Kanunun 19 uncu maddesinin ikinci fıkrasında ‘bütünleyici parça ve eklenti niteliğindeki’ malların da leasing’e konu olabileceği belirtilmiştir. Bu yeni düzenlemenin sektörün işlem hacmine oldukça önemli katkıda bulunacağı tahmin edilmektedir.”

Getirilen operasyonel kolaylıklar:

Taşar diğer yeni düzenlemelerle sektöre önemli kolaylıklar sağlandığının altını çizerek şunları kaydediyor:

“1-Finansal kiralama sözleşmeleri dört yıldan kısa yapılamıyordu. Bazı mallar için BDDK bu süreyi iki yıla kadar indirmeye yetkiliydi. Yeni Kanunda bu konuda herhangi bir kısıtlama, bulunmamaktadır.

“Yeni Kanun sözleşmenin noterde yapılması zorunluluğunu kaldırmış ve yazılı olarak yapılmasını yeterli kabul etmiştir. “Kanunun 7 inci maddesinin dördüncü fıkrasında  ‘Bütün ortakları Türkiye’de kurulu finansal kiralama şirketi olmak kaydıyla, kuruluş ve faaliyet izni almaksızın sadece bir gemi kiralamak üzere finansal kiralama şirketi kurulabilir. Bu nitelikte kurulacak şirketler bu Kanunun sözleşmelere ilişkin hükümleri dışındaki maddelerine tabi değildir” hükmü yer almaktadır. Bu düzenleme sayesinde leasing şirketleri isterlerse kiralayacakları her bir gemi için ayrı bir leasing şirketi kurabileceklerdir. Bu sayede kiraladıkları bir gemi ile ilgili olarak gerçekleşen bir risk nedeniyle gemi alacaklıları leasing şirketinin diğer kiracılarına kiralamış olduğu gemilerin üzerine gidemeyeceklerdir.

“Tescil sisteminin dağınık olması fonksiyonel olmasını engellemekteydi. Kendilerine mahsus özel sicili bulunan taşınır mallara (otomobil gibi) ilişkin sözleşmelerin bu malların kayıtlı oldukları sicile tescil ve şerh edileceği ve leasing şirketi tarafından Birliğe bildirileceği belirtilmekte,  özel bir sicile kayıtlı olmayan taşınır mallara ilişkin sözleşmeler için ise Birlik tarafından tutulacak özel sicile tescil edilir denilmektedir. Böylelikle ilgili tarafların kolaylıkla sorgulayabileceği bir sistem getirilmiştir.

“Kanunun 22 inci ve 49 uncu maddeleri ile yabancı sermayeli leasing şirketlerinin, gemi ve uçak işlerinde Türk sermayeli şirketler ile eşit duruma gelmeleri sağlanmış, Türkiye’de faaliyet gösteren yabancı sermayeli leasing şirketlerinin gemi ve uçak işlerini yapmaları önündeki engeller kaldırılmıştır.

“Kanunun istisnalar ve vergi nispetinin tespiti başlıklı 37 inci maddesinin  birinci fıkrasında eski Kanunda açıkça ifade edilmediği için sorun yaşanan devir ve tadil sözleşmelerinin ve teminatların damga vergisi ve harçtan müstesna olacağı açık şekilde beliritilmiştir.

“Kanunun 37 inci maddesinin ikinci fıkrasında satıp geri kiralama yöntemi ile yapılan kiralama sözleşmeleri kapsamında kiralanan taşınmazların sözleşme süresi sonunda tapuya tescili tapu harcında istisna tutulmuştur. Bu düzenleme ile satıp geri kiralama işlemlerinde önemli bir işlem maliyeti neredeyse kaldırılmış ve uygulamanın yapılabilirliği artırılmıştır.

“Kanunun 40 ıncı maddesi ile Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Birliğinin kurulması hükme bağlanmış, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerinin BDDK’dan faaliyet izni almalarını takiben bir ay içinde Birliğe üye olmaları zorunlu tutulmuştur.


KANUNLA GELEN YENİLİKLER

Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu küçük işletmelerin finansal kiralamadan daha geniş şekilde yararlanacağı koşulları oluşturdu.

• Finansal kiralama şirketlerinin faaliyet kiralaması (operasyonel kiralama) yapabilmeleri sağlandı.  Bu işlem türü ile finansal kiralamadan farklı olarak işletmelerin kısa vadeli makine ve ekipman ihtiyaçlarına yönelik tedarik hizmeti verilebilecek. Özellikle proje bazlı faaliyet gösteren alt yüklenici işletme niteliğindeki KOBİ’ler, aldıkları projeye özel makineleri kiralayıp, proje tamamlandığında iade edebilecekler.

• Satıp geri kiralama işlemleri yapılabilecek. İşletme sermayesi açığı olan şirketler aktiflerindeki bina ve makineleri leasing şirketine satıp,  bedelini peşin olarak leasing şirketinden tahsil etmek suretiyle bilançolarını likit hale getirip, ortaya çıkan fonu işlerine kanalize edebilecekler.

• Bilgisayar yazılımlarının çoğaltılmış nüshaları leasing’e konu olabilecek.

• Asli niteliğini koruyan her mal bağımsız olarak leasing’e konu edilebilecek.

• Kanundaki düzenleme ile eklenti ve bütünleyici parçalar da leasing’e konu olabilecektir. Bu düzenleme pek çok işletmeye küçük paketler halinde yaygın  şekilde finansman sağlanmasına olanak tanıyor.

• Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu finansal kiralama şirketlerini yeni ürünler üretilmesine açıyor ve işlem sürecini ve hukuksal süreci basitleştiren yenilikler içeriyor.

• Eski kanunda sözleşmeler dört yıldan (bazı mallarda iki yıl) kısa yapılamıyordu. Yeni kanunda süre sınırlaması bulunmuyor.

• Eski Kanunda sözleşmelerin noterlerde yapılması zorunluydu. Yeni kanunda sözleşmelerin yazılı şekilde yapılması yeterli,

• Yeni Kanun’a göre sözleşme tescilleri kurulacak olan Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Birliği’nde tescil edilecek. Tescil merkezi olduğu için ilgili bütün taraflar kolayca sorgulama yapıp bir malın leasing’e konu edilmiş olup olmadığını öğrenebilecekler.